انجام عملیات استخراج در معادن روباز مستلزم شناخت خواص هیدرولیکی توده سنگ به ویژه هدایت هیدرولیکی است. هدایت هیدرولیکی، میزان توانایی توده سنگ برای انتقال سیالات است که در بررسی مشکلات نشت، زهکشی و پایداری دیواره های کاواک معادن روباز اهمیت زیادی دارد. از این رو، محققان در جستجوی روش مناسبی برای تعیین هدایت هیدرولیکی توده سنگ تشکیل دهنده مناطق معدنی اند. در این مطالعه، برای تعیین رابطه تجربی هدایت هیدرولیکی بر اساس پارامترهای حاصل از گمانه های اکتشافی و ژئوتکنیکی شامل شاخص کیفی توده سنگ (RQD)، فاصله داری درزه ها و مقاومت فشاری، ابتدا تصویر مغزه های گمانه های ژئوتکنیکی حفر شده در آنومالی A کانسار غربی معدن سنگ آهن سنگان بررسی و با نمودارنگاری مجدد مقدار RQD برای هر نوبت حفاری محاسبه شد و با بررسی تصاویر مغزه های حفاری، هدایت هیدرولیکی هر ران حفاری در طول گمانه با متغیرهای کیفی ارزیابی شد. سپس با استفاده از روابط تجربی با شرایط زمین شناسی مشابه و ضرایب هدایت هیدرولیکی ارایه شده بر اساس جنس سنگ متغیرهای کیفی به کمی تبدیل شدند. در نهایت نمودار پراکندگی تغییرات هدایت هیدرولیکی نسبت به هر یک از فاکتورهای RQD، عمق، فاصله داری درزه ها و مقاومت فشاری سنگ رسم و منحنی رگرسیون بر هر یک از نمودارها برازش شده و مشخص شد با افزایش هر یک از فاکتورهای عمق، فاصله داری درزه ها و مقاومت فشاری سنگ، هدایت هیدرولیکی کاهش می یابد اما همبستگی بالایی بین تغییرات هدایت هیدرولیکی با هر یک از این فاکتورها وجود ندارد. نتایج نشان می دهد که رابطه هدایت هیدرولیکی بر اساس RQD ضریب تعیین بسیار بالایی دارد (R2=0.8247)، بنابراین این رابطه تجربی می تواند برای تخمین هدایت هیدرولیکی محدوده مورد مطالعه بسیار مفید واقع شود.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

ارزیابی خواص مکانیکی سنگ های مخزن معیار بسیار مهمی در تعیین نقاط مناسب برای اجرای عملیات شکافت هیدرولیکی است. در این بین، مدول یانگ و نسبت پواسون دو پارامتر مکانیکی هستند که شکنندگی لایه های سنگ را کنترل می کنند. این دو پارامتر را می توان با انجام آزمایش بر روی نمونه های سنگ در شرایط مختلف آزمایشگاهی (روش استاتیک) و یا با استفاده از داده های لاگ صوتی و چگالی (روش دینامیک) محاسبه کرد. محاسبۀ مدول های کشسان دینامیک به داده های سرعت موج برشی نیاز دارد که علی رغم اهمیت زیاد، به دلیل محدودیت و هزینۀ بالای اندازه گیری، صرفاً در تعداد اندکی از چاه های میدان اندازه گیری می شود. در این مطالعه، با توجه به عدم وجود سرعت موج برشی در چاه مورد نظر ابتدا به کمک یک مدل فیزیک سنگ کربناته مدول های بالک و برشی سنگ تخمین زده شده و سپس با محاسبۀ نسبت پواسون و مدول یانگ دینامیک و استفاده از رابطۀ آزمایشگاهی برای تبدیل این مدول ها به حالت استاتیک، شاخص شکنندگی تعیین و با در نظرگیری پارامترهای مخزنی مؤثر، لایه های کاندید برای انجام عملیات شکافت هیدرولیکی شناسایی و اولویت بندی شد.

بهره برداری شبکه های آبیاری، نتیجه یک فرایند، تصمیم گیری است که در آن سه عنصر وضعیت فیزیکی موجود سازه ها، ظرفیت کنترل و رفتار هیدرولیکی سیستم نقش کلیدی ایفا می نمایند. این سه عنصر به نوعی در مفهوم حساسیت هیدرولیکی سازه مستتر بوده و از این روست که حساسیت هیدرولیکی سازه ها مهم ترین عامل مربوط به خصوصیات هیدرولیکی سیستم عنوان می شود. شیوه آنالیز حساسیت سازه های آبیاری از جمله روش های تحلیل جریان بوده که در سال های اخیر به منظور رفتارسنجی جریان در شبکه های آبیاری، توسعه یافته و در رفتار سنجی جریان چند شبکه آبیاری جهان مورد استفاده قرار گرفته است. مدول های تیغه ای از جمله مناسب ترین ابزار توزیع جریان بوده که امروزه در سطوح مختلف بهسازی شبکه های آبیاری مطرح و توصیه می شوند. در این مقاله معادلات حساسیت هیدرولیکی مدول های تیغه ای ارایه گردیده و به ارزیابی تغییرات کمی این شاخص در شرایط بهره برداری و تاثیر آن در عملکرد سازه پرداخته شده است.نتایج محاسبه های انجام گرفته روی داده های موجود واسنجی جریان چند مدول از شبکه آبیاری دشت قزوین، بیانگر تغییرهای مقدار حساسیت هیدرولیکی این آبگیرها در، شرایط بهره برداری است. در بعضی موارد این تغییرها به بیش از 10 درصد می رسد. تغییر در مقدار کمی حساسیت سازه، تغییر در بازه عملکرد سازه را پیامد شده و مشکلاتی را در فرآیند توزیع جریان در سطح شبکه به وجود می آورد. بازه تغییرات دبی بعضی از دریچه های مدول های مورد بررسی نسبت به مقدار مجاز که 20 درصد می باشد، بیش از دو برابر افزایش یافته است.

روش تحلیل حساسیت، روشی جدید برای رفتارسنجی جریان در شبکه های آبیاری است که در دهه های اخیر مطرح شده است. با استفاده از شاخص های حساسیت می توان روش های بهره برداری را بررسی کرد. در این تحقیق، روش های بهره برداری از کانال BLMC بررسی شده است که نواحی عمرانی B3 و B4 شبکه ی آبیاری بیله وار در استان کرمانشاه را آبیاری می کند. حداقل و حداکثر دبی بهره برداری از این کانال 18/1 و 11/2 متر مکعب بر ثانیه است. در این پژوهش، برای بهره برداری از شبکه ی آبیاری بیله وار دو سناریو در نظر گرفته شده است. در سناریوی اول، دبی ورودی به مزارع با مدول های نیرپیک و در سناریوی دوم با شیر نصب شده روی پمپ ها کنترل می شود. در سناریوی اول برای شرایط حداکثر دبی بهره برداری در ابتدای شبکه ی آبیاری بیله وار اکثر شاخص حساسیت آبگیرها منفی و در انتهای شبکه اکثر شاخص های حساسیت مثبت است. بنابراین، هرگاه دبی ورودی به کانال BLMC افزایش یابد، با توجه به منفی بودن شاخص حساسیت، دبی ورودی به آبگیرهای ابتدای شبکه کاهش می یابد. در سناریوی دوم، شاخص حساسیت دبی نسبت به تغییرات فشار برای ایستگاه های پمپاژ محاسبه و با در نظر گرفتن تغییرات مجاز دبی برای هر ایستگاه، مقدار تغییرات مجاز فشار محاسبه شد. در این تحقیق با درنظر گرفتن 20 درصد تغییرات دبی واحد B4 به عنوان اختلالات هیدرولیکی، شاخص حساسیت انتقال مجموعه بازه ها محاسبه و با نتایج مدل هیدرولیکی HEC-RAS مقایسه شد. متوسط میزان خطای روش تحلیل حساسیت در محاسبه ی میزان انتقال اختلالات هیدرولیکی بازه ها 42/3 درصد است.

رطوبت خاک یکی از پارامترهای مهم در تعیین دور آبیاری و تامین نیاز آبی گیاهان می باشد. از آنجایی که اندازه گیری این پارامتر در مزرعه نیازمند صرف وقت و هزینه بسیار می باشد، استفاده از مدل های حرکت آب در خاک بسیار مطلوب می باشد. در این مطالعه از مدل  LEACHWبه منظور تخمین رطوبت خاک در طول دو دوره تر (1 تا 6 ژولای) و خشک (20 تا 29 اوت) در طول فصل زراعی سال 1995 استفاده گردید. به منظور بررسی حساسیت پارامتر های هیدرولیکی در تعیین مقدار رطوبت حجمی خاک از مقادیر مختلف این پارامترها استفاده گردید. بنابراین مقدار پارامتر b (ضریب توزیع خلل و فرج در رابطه کمپل 1974) در محدوده 2 تا 24 تغییر نمود. همچنین مقدار k(q)/ks نیز با چهار نسبت مختلف 0.1، 1، 10 و 100 و در کل 32 تیمار برای هر دوره مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که با وجود مقادیر متفاوتی از پارامترهای هیدرولیکی، در تمامی تخمین های رطوبت حجمی خاک روندی مشابه وجود دارد. مقایسه تحلیل آماری مقادیر اندازه گیری شده و تخمین زده شده رطوبت حاکی از وجود خطای سیستماتیک بوده که این خطا می تواند با استفاده از اندازه گیری چندین نقطه اصلاح گردد. به عنوان مثال نتایج تخمین زده شده با مقادیر b=24 و k(q)/ks=0.1 کالیبره گردید. نتایج این مطالعه نشان داد که توسط یک روش کالیبراسیون ساده میتوان رطوبت حجمی خاک را بدون نیاز به داشتن اطلاعات وسیعی با دقت قابل قبولی تخمین زد.

انسان با تهذیب نفس و علم حضوری می تواند حضور علت هستی بخش را درک نماید؛ لذا در فلسفه اسلامی خداوند حاضر علی الاطلاق است. اما پرسش از چرایی عدم انکشاف حضور الهی به طور گسترده برای بشر از طریق روش هایی مانند تجربه دینی ذهن فیلسوفان دین را به خود مشغول داشته است و تقریرات شلنبرگ در استدلال به اختفای الهی برای الحاد، در این میان نقش محوری دارد. عمده پاسخ ها به علت اختفای الهی از منظر وجودی، فلسفی، عرفانی و کلامی است. اما در پژوهش حاضر به روش تحلیل محتوایی سعی شده است رویکردهای انسانی تراویس دامزدی مورد ارزیابی قرار گیرد. وی با بیان مواردی مانند شاخص انزجار آسیب دیده، شاخص انزجار محدودیت وجودی، شاخص ترس و امید و شاخص از خود بیگانگی سعی در طرح دلایل اختفای الهی نموده است. در این مقاله عمده نقدهای این رویکرد انسانی مواردی چون نسبی گرایی و استقرای ناقص، بی نیاز نبودن از رویکردهای کلامی مانند تدبیر، حکمت و لطف الهی، ارائه تصویری منفعل از خداوند و عدم توجه به بعد اجتماعی دین، دانسته شده است.

شیوه آنالیز حساسیت از جمله شیوه های نوین مطالعه جریان بوده که از اواخر دهه نود میلادی مطرح گردیده و در حال حاضر مراحل توسعه خود را طی می نماید. در این روش با استفاده از روابط جریان دایمی و اطلاعات وضعیت ساختار فیزیکی شبکه های آبیاری، واکنش سیستم نسبت به تغییرات و اختلالات هیدرولیکی و سازه ای مورد ارزیابی قرار گرفته و امکان مطالعه جریان فراهم می گردد. در این تحقیق ضمن تدوین تعدادی از شاخص های حساسیت هیدرولیکی سازه ای، از این شاخص ها در رفتار سنجی جریان یک کانال آبیاری استفاده شد. بدین منظور، با استفاده از نتایج شبیه سازی های یک کانال واقعی با مدل Sobek، شاخص های حساسیت در دو گزینه بهره برداری محاسبه و بر اساس آنها، به مطالعه روند تنظیم و توزیع جریان در سطح کانال پرداخته شد. نتایج نشان داد، شاخص های حساسیت از کارایی قابل توجهی در ارزیابی پتانسیل سازه ها و بازه های کانال به عملیات بهره برداری برخوردار می باشند. یافته های تحقیق بیانگر آن است که با محاسبه مقادیر کمی این شاخص ها در سطح کانال های آبیاری، سیستم اطلاعاتی جامعی تهیه گردیده که ضمن فراهم آمدن امکان ارزیابی پتانسیل پاسخگویی سیستم نسبت به اختلالات سازه ای، امکان برآورد دقت عملیات بهره برداری سازه ها و هم چنین شیوه فرکانس مناسب بهره برداری آنها متبلور می گردد.

شبیه سازی انتقال آب و املاح در خاک، در مدیریت بهینه مصرف آب و کود در مزرعه بسیار موثر است. در این پژوهش از مدل HYDRUS-1D در شبیه سازی انتقال آب و برومید در یک ستون آزمایشگاهی خاک با بافت لوم رسی استفاده شد. پارامترهای هیدرولیکی خاک شامل (عکس نقطه ورود هوا) α ، (هدایت هیدرولیکی اشباع) ks، (رطوبت باقی مانده) qr، (رطوبت اشباع) qs، (پارامتر پیوستگی خلل و فرج) l و (پارامتر شکل منحنی رطوبت) n از طریق اندازه گیری و با استفاده از نرم افزار Retc به دست آمدند. پارامترهای انتقال املاح شامل ضریب انتشار و سرعت واقعی با استفاده از پارامترهای هیدرولیکی خاک و داده های غلظت برومید به روش مدل سازی معکوس براورد شد، با توجه به ضرایب هدف، آنالیز حساسیت مدل فیزیکی انجام شد. نتایج حاصله نشان داد که ضریب همبستگی غلظت برومید مشاهده ای و شبیه سازی شده در حالت بهینه برابر 0/84 درصد بود. بر این اساس مقدار ضریب انتشار برابر 4/09 سانتی متر براورد شد. بر پایه نتایج آنالیز حساسیت، هدایت هیدرولیکی اشباع بیشترین تاثیر را در تغییرات این پارامتر داشت به طوری که مقدار ضریب حساسیت این پارامتر برابر با 2/64 بود. ضریب RMSE با مقدار 0/04 کمترین و ضریب ME با مقدار 0/001-بیشترین تغییرات پارامتر را داشتند.

کیفیت آب حین عبور از خطوط انتقال، بر اثر فرآیندهای پیچیده فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی دستخوش تغییرات مهمی می شود. یکی از این فرآیندها که در سالهای اخیر توجه محققین را به خود جلب کرده است، مکش ناگهانی آلودگی بر اثر جریان گذرا می باشد. موج فشار منفی ضربه قوچ در لحظاتی که به نقاط آسیب سازه ای همچون نشت برسد، منجر به مکش ناگهانی آلودگی از فضای اطراف نشت به جریان درون لوله می شود که می تواند سلامت جامعه را بخطر بیاندازد. هدف این پژوهش تعیین نحوه اثرگذاری عوامل هیدرولیکی بر ماندگاری فشار منفی و بزرگی فشار منفی و متعاقبا حجم مکش آلودگی در یک سیستم مخزن-لوله-شیر با نشت می باشد. در این پژوهش برای مدلسازی جریان گذرا از روش اولری مشخصه ها استفاده شد. کل حجم آلودگی ورودی از محل نشت که برگرفته از حل لاگرانژی معادله انتقال آلودگیست، به عنوان ملاک مقایسه برای حالت های گوناگون اتخاذ شده است. حجم ورود آلودگی در قالب مثالهای عددی مختلفی بررسی گردید. نتایج در قالب گراف هایی که بیانگر اثر هر عامل در حجم ورود آلودگی می باشد، ارایه گردید. نتایج حاکی از آنست که حجم مکش آلودگی بیشترین حساسیت را به بزرگی فشار منفی در محل نشت دارد. در مدل ارایه شده فشار مخزن، سرعت سیال درون لوله، سرعت موج فشاری، قطر لوله، قطر نشت و مکان نشت به ترتیب اولویت عوامل هیدرولیکی تاثیرگذار در مکش ناگهانی آلودگی هستند. بررسی اندرکنش این عوامل در حجم مکش آلودگی به عنوان موضوعی برای پژوهش های آتی قابل طرح است.